ENGELSİZ ÜNİVERSİTE ANLAYIŞI KAPSAMINDA SUNULAN HİZMETLER
Engelsiz Üniversite anlayışının temel amacı; özel gereksinimli öğrenci ve personelin üniversite yaşamına eşit, bağımsız, güvenli ve kapsayıcı biçimde katılımını desteklemektir. Bu kapsamda sunulan hizmetlerin temel kavramı “erişilebilirlik”tir.
Üniversite Tarafından Sunulamayan Hizmetler
Üniversite tarafından;
- Tedavi hizmetlerinin sağlanması veya tedavi ücretlerinin karşılanması,
- Sağlık hizmetleri kapsamında özel ulaşım/taksi ücretlerinin ödenmesi,
- Kişisel gider faturalarının karşılanması,
- Yerleşke dışı bireysel ulaşım hizmeti sağlanması,
- Alışveriş, kişisel bakım, e-posta okuma,
- Ev/yurt temizliği ve çamaşır yıkama hizmetleri,
- Kişisel yardımcı istihdamı gibi eğitim-öğretim faaliyetleri dışında kalan bireysel hizmetler
sunulamamaktadır.
ERİŞİLEBİLİRLİK HİZMETLERİ
Erişilebilirlik hizmetleri iki temel başlık altında değerlendirilmektedir:
1. Fiziksel Erişilebilirlik
- Kampüs içi ulaşım alanlarının erişilebilir hale getirilmesi,
- Asansör, merdiven ve yönlendirme sistemlerinin düzenlenmesi,
- Derslik, kütüphane, yemekhane, kantin ve ortak kullanım alanlarında erişilebilir düzenlemelerin yapılması,
- Sosyal yaşam alanlarında bağımsız hareketi destekleyici uygulamaların geliştirilmesi,
- Yurt hizmetlerine ilişkin erişilebilirlik taleplerinin ilgili birimlere iletilmesi.
2. Eğitim ve Programlara Erişilebilirlik
- Uyum ve oryantasyon programları,
- Çevrim içi erişilebilir ders materyalleri,
- Ders notları ve eğitim içerikleri,
- Ödev, seminer ve tez süreçlerinde erişilebilir düzenlemeler,
- Teknoloji laboratuvarlarının erişilebilir kullanımı,
- Ölçme ve değerlendirme süreçlerinde uyarlamalar,
- Eğitim materyallerinin özel gereksinimlere uygun alternatif formatlarda hazırlanması.
SUNULAN DESTEK HİZMETLERİ
Üniversitemiz, Engelsiz Üniversite Koordinatörlüğü aracılığıyla özel gereksinimli öğrenci ve personele yönelik aşağıdaki hizmetleri sunmayı amaçlamaktadır.
1. Fiziksel Erişilebilirlik Hizmetleri
- Asansör ve merdivenlerin erişilebilir kullanımının sağlanması,
- Gerektiğinde derslik ve çalışma alanı değişikliği yapılması,
- Eğitim ve çalışma ortamlarının bireysel gereksinimlere uygun düzenlenmesi,
- Erişilebilir tuvalet ve laboratuvar düzenlemeleri.
2. Acil Durum Düzenlemeleri
Yangın ve benzeri acil durumlarda özel gereksinimli öğrenci ve personelin güvenli tahliyesini kolaylaştıracak planlamalar yapılmaktadır.
3. Ulaşım Hizmetleri
Kampüs içi ve kampüsler arası akademik, idari, sosyal ve kültürel etkinliklere erişimi destekleyici düzenlemeler yapılmaktadır.
4. Spor ve Sosyal Yaşam
Spor salonu, havuz ve benzeri alanların erişilebilir kullanımına yönelik fiziksel düzenlemeler gerçekleştirilmektedir.
5. Otopark Hizmetleri
Özel gereksinimli öğrenci ve personel için öncelikli park alanları oluşturulmaktadır.
AKADEMİK VE ÇALIŞMA YAŞAMINA YÖNELİK DESTEK HİZMETLERİ
- Ders materyallerinin elektronik ortamda sunulması,
- Braille, büyük puntolu ve erişilebilir formatlarda materyal sağlanması,
- Bilgisayar laboratuvarlarında erişilebilir çalışma alanlarının oluşturulması,
- Büyük ekran monitör, alternatif klavye ve yardımcı teknolojilerin kullanımı,
- Yazıyı büyüten ve konuşmayı yazıya dönüştüren yazılımlar,
- Eğitim, sınav ve çalışma süreçlerinde gerekli uyarlamaların yapılması.
Özel gereksinimli öğrenci ve personelin bireysel gereksinimleri doğrultusunda;
- Ders içeriklerinde uygun düzenlemeler yapılabilir,
- Eğitim ve çalışma ortamlarında erişilebilirlik artırılabilir,
- Gerekli durumlarda alternatif uygulamalar planlanabilir.
SINAV VE DEĞERLENDİRME UYARLAMALARI
Özel gereksinimli öğrencilerin akademik performanslarını adil biçimde ortaya koyabilmeleri amacıyla sınav süreçlerinde aşağıdaki düzenlemeler yapılabilmektedir:
- Ek süre verilmesi,
- Bilgisayar veya hesap makinesi kullanımı,
- Sessiz sınav ortamı sağlanması,
- Ekran okuyucu program kullanımı,
- Konuşmayı yazıya dönüştüren sistemler,
- Destek personeli veya gönüllü öğrenci desteği,
- Tekerlekli sandalye ile erişilebilir sınav ortamı,
- İşaret dili tercümanı desteği.
AKADEMİK BAŞARIYI VE ÇALIŞMA YAŞAMINI DESTEKLEYEN UYGULAMALAR
- Ders notlarının paylaşılması,
- Not tutma desteği,
- Erişilebilir bilgisayar programları,
- Akran destek uygulamaları,
- Kütüphane hizmetlerine çevrim içi erişim,
- Ödev, proje ve çalışma süreçlerinde ek süre düzenlemeleri.
EK DESTEK HİZMETLERİ
Barınma
Üniversite, kamu ve özel yurtlarda erişilebilir yaşam alanlarının oluşturulmasını teşvik etmektedir.
Erken Kayıt
Özel gereksinimli öğrenciler için öncelikli kayıt uygulamaları planlanabilmektedir.
Kariyer ve Meslek Danışmanlığı
- Meslek seçimi,
- Staj süreçleri,
- İş yaşamına hazırlık seminerleri
konularında destek sağlanmaktadır.
Eğitim Materyali Desteği
Ders kitapları ve ders notlarının ortak kullanımına yönelik erişilebilir uygulamalar desteklenmektedir.
Sosyal Destek ve Akran Dayanışması
Özel gereksinimli öğrenci ve personelin sosyal uyumunu güçlendirmek amacıyla destek grupları ve akran dayanışma çalışmaları yürütülmektedir.
Bu metin, Prof. Dr. Bülbin Sucuoğlu’nun “Engelsiz Üniversite Birimleri” (2009) başlıklı sunumundan yararlanılarak kapsayıcı dil ve erişilebilirlik yaklaşımı doğrultusunda güncellenmiştir.
