Lojistik kelimesi, tarihte farklı anlamlarda kullanılarak günümüzdeki ticaret-işletme kullanımına gelmiştir. Lojistik kelimesinin kısaca tanımları aşağıda verilmiştir.
Lojistik,Yunanca ‘’logisticos’’ kelimesinden türemiş olup, hesap, kitap yapma bilimi ya da ‘’hesapta beceri anlamına gelmektedir.(Koban ve Keser, 2007:35). Türkçede kullanılan lojistik sözcüğü Yunanca kökenli logistikos sözünden dilimize geçmiştir. Bu söz Fransızcada logistique, Almanca’ da unterbringungswesen, İngilizce’ de logistics olarak kullanılır.(Sürmen ve Aygün,2006:54)
Lojistik kelimesi18. Yy’da Fransızlar tarafından askeri anlamda ‘’strateji’’ ve ‘’savaş felsefesi olarak kullanılmıştır. Lojistik Terim’ini ilk kullanan, İsveçli Antoine-Henry Jomini’dir. Jomini Lojistik terimini 1838 yılında yazdığı ‘’Savaş Sanatı ve Prensipler’’ isimli kitabında ‘‘orduları hareket ettirmenin pratik sanatı’’ olarak ifade etmiştir. ( britannica.com, 2018)
Lojistik,‘‘siparişlerin karşılanmasında maliyet açısından verimliliği sağlayacak şekilde malzeme, ürün ve bitmiş envanterin tedarik, hareket ve depolanmasını, mevcut ve gelecekteki kârlılığın en üst düzeye çıkarılacak şekilde organizasyon ve pazarlama kanalları boyunca stratejik olarak yönetilmesi sürecidir’’.(Christopher, 2011:2).
Tedarik zinciri Yönetimi Profesyonelleri Konseyi (Council of Supply Chain Management Professionals)’ın Lojistik tanımı: ‘’Müşteri istekleri karşılanmak üzere, hammaddenin başlangıç noktasından, ürünün tüketildiği son noktaya kadar olan tedarik zinciri içindeki malzemelerin, destekleyici hizmetlerin, bilgi akışının etkili ve verimli bir şekilde, her iki yöne doğru hareketinin ve depolanmasının planlanması, uygulanması ve kontrol edilmesidir.’’ (cscmp.org,2018)
Genel anlamda kısaca lojistik;“doğru malzemenin, doğru miktarda, doğru yere, doğru zamanda, doğru durumda, doğru fiyatla ulaşması” olarak tanımlanmıştır (Shapiro,1985: 6)
Lojistik işi ne demektir?Lojistik;tedarik zinciri oluşturmak üzere bir araya gelmiş birbiriyle ilişkili faaliyetlerin, müşterilere yer ve zaman faydası yaratmak üzere uyumlu şekilde yürütülmesidir. (Yamak, 1999)
Yönetim Bilimci Peter Drucker ise lojistiği, ‘‘ekonominin karanlık anakarası’’ olarak tanımlayarak, ama en çok göz ardı edilen, geleceği en parlak iş alanlarından biridir şeklinde açıklamıştır.(Drucker, 1962)
Lojistik Yönetimi tanımı ise; müşteri taleplerini karşılamak, ilgili bilgilerin, malların ve hizmetlerin menşeinden varış noktasına kadar etkin bir şekilde taşınması ve depolanması, planlaması, kontrolü ve uygulanması yoluyla kullanılan bir tedarik zinciri yönetimi bileşenidir.(https://www.techopedia.com/definition/13984/logistics-management)
Lojistiğin öneminden bahsetmek gerekirse eğer, lojistik toplam maliyeti azaltır, ürünlerin istenilen yer ve zamanda ulaştırılması etkinliği ve verimliliği artırır.
Lojistik Merkezi ne demektir?, Lojistik Merkezi, hem ulusal hem de uluslararası taşımacılık için nakliye, lojistik ve malların dağıtımı ile ilgili tüm faaliyetlerin ticari olarak çeşitli operatörler tarafından gerçekleştirildiği tanımlanmış bir alandır.(http://europlatforms.eu/Logistic%20CenterDefinition.html)
3PL Lojistik ne demektir? (Üçüncü Parti Lojistik) 3PL, “Müşteriler tarafından kullanılmak üzere birden fazla lojistik hizmet sunan bir firma” anlamına gelmektedir. 3 PL’lerin sunduğu hizmetler arasında nakliye, depolama, çapraz yerleştirme, envanter yönetimi, paketleme ve nakliye işlemleri yer almaktadır. (https://www.mbaskool.com/business-concepts/operations-logistics-supply-chain-terms/1638-3pl-third-party-logistics.html )
Lojistiğin Tarihsel Gelişimi*
Lojistik, neredeyse 5000 yıldır küresel gelişmede önemli bir rol oynamaktadır. Antik Mısırdaki piramitlerin inşasından beri, lojistik alanında önemli adımlar atıldı. Zaman ve tekrar, parlak lojistik çözümlerle yeni bir tarihsel ve ekonomik döneme geçişin temelini oluşturdu. Bu temel ilerlemenin örnekleri arasında deniz kargo konteynerinin icadı ve 20. yüzyıl boyunca yeni hizmet sistemlerinin oluşturulması yer alıyor. Her ikisi de bugün küreselleşmenin ayrılmaz parçalarıdır.
M.Ö. 2700’ler…
Piramit inşaatında malzeme taşıma teknolojisi.
İnşaat alanında birkaç ton ağırlığında taş bloklar taşınmış ve monte edilmiştir.
146 metre yüksekliğinde ve 6 milyon ton ağırlığında olan Büyük Giza Piramidini inşa etmek için Mısırlılar, büyük yapı taşlarını hareket ettirebilecek ve yerlerine yerleştirebilecek sofistike malzeme taşıma ekipmanlarına ihtiyaç duyuyorlardı. Bugün bile, M.Ö. 2700 de mevcut olan kaldırma ekipmanı ve ulaşım araçları kullanılarak bu hassaslığın nasıl elde edildiğini tam olarak açıklayamıyoruz. 146 metre yüksekliğinde ve 6 milyon ton ağırlığında olan Büyük Giza Piramidini inşa etmek için Mısırlılar, büyük yapı taşlarını hareket ettirebilecek ve yerlerine yerleştirebilecek sofistike malzeme taşıma ekipmanlarına ihtiyaç duyuyorlardı. Bugün bile, 2700 Bde mevcut olan kaldırma ekipmanı ve ulaşım araçları kullanılarak bu hassaslığın nasıl elde edildiğini tam olarak açıklayamıyoruz.
M.Ö. 300’ler…
Yenilikçi Yunan kürek gemileri - kıtalararası ticaretin yeni temeli.
Kürek gemilerinin devrimci icadı, açık denizlerde hızlı seyahat için temel oluşturdu. Bu buluş, mobil ordu kampları tarafından ihtiyaç duyulan muazzam lojistik tedarik sistemlerinin oluşturulması için temel oluşturdu. Bu lojistik kapasiteleri kullanarak Büyük İskender, askerlerine, ailelerine ve Hindistana kadar uzanan savaş silahlarıyla seferler düzenledi.
M.S. 700’lü yıllar…
Kurtuba Cami inşaatında tedarik lojistiği.
Cami sütunları İslam imparatorluğunun tüm bölgelerinden İspanyaya geldi. İspanyanın Cordoba kentindeki ünlü Kurtuba (Mezquita) Camiinin inşaatı, Emeviler hanedanlığında, Cordoba halifesinin altında 756 yılında başladı. Avrupanın en büyük camisi olarak kabul edilir. Caminin sütunlarını İslam imparatorluğunun tüm bölgelerinden taşımak için olağanüstü tedarik lojistiği gerekliydi.
M.S. 1200’lü yıllar…
Hansa Birliği olarak bilinen uluslararası ağ - nakliye demeti ve uluslararası deniz taşımacılığı için işbirliği.
Almanyanın Hamburg kenti 1188de, denizde daha güvenli seyahat etme ve yurtdışındaki iş çıkarlarını temsil etme amacıyla Hansa Birliği için Kuzey Denizinde bir üs olarak kurulmuştur. Tek bir Hanseatic gemisi ile 200.000 kadar kürklü pelerin taşındı. Hansa ticareti, Karadenizden Revala uzatıldı. Modern bir bakış açısından bakıldığında, birliğin sınır ötesi ticareti Avrupa Birliği ile güçlü benzerlikler taşımaktadır.
M.S. 1500’lü yıllar…
Avrupada aşamalı posta servisi - ilk kez belirli bir posta gönderim hizmeti.
Burgonyalı Philipp ile yapılan anlaşma uyarınca Franz von Taxis, kesin olarak tanımlanmış transit süreleriyle ilk posta hizmetini düzenledi. Mektuplar Paris, Gent, İspanya ve Viyana imparatorluk sarayı gibi yerlere teslim edildi. Zamanın altyapısı ve küçük beylikler dizisi tarafından yaratılan siyasi parçalanma göz önüne alındığında, posta varış noktasına çok az gecikmeyle ulaştı.
1800’lü yıllar…
Yeni karayolu taşımacılığının ve demiryolunun keşfedilmesi - lojistik görevlerinin yeni teknolojiler ve ulaşım araçlarıyla genişletilmesi.
Buhar motorunun pratik kullanımı, araçların, demiryollarının ve gemilerin icat edilmesinin yanı sıra ham petrolün keşfinin yeni bir ekonomik çağda gerçekleşmesi, yeni misyonlar, araçlar ve lojistik için fırsatlar yaratmıştır.
1940 civarında…
Dünya savaşları sırasında askeri lojistik - askeri lojistik kavramlarının iş dünyasına aktarılması.
Birinci Dünya Savaşı sırasında askeri lojistik, şebekede rasyonlar, silahlar ve teçhizatlarla birlik sağlayan hayati bağlantıydı. İkinci Dünya Savaşının başlangıcında, lojistik daha da rafine edildi. Sonuç olarak lojistik, iş dünyasında da önemli bir yer edinmiştir.
1956:
Deniz konteynerinin icadı - dünya ticaretinin yapısal gelişimi ve uluslararası mal akışı patlaması.
Amerikan Malcom P. McLean tarafından yapılan deniz konteynerinin icadı, dünya çapında neredeyse tüm endüstriler için üretim koşullarını değiştirdi ve sonuç olarak insanların tüketim alışkanlıklarını değiştirdi. Bugün bile, deniz konteyneri limanların büyük sözleşmeler kazanmasını, yeni ülke ve bölgelerin ticaret patlaması yaşadığını, pazarların ortaya çıkmasını ve dünyanın her yerinden gelen ürünlerin makul fiyatlarla satın alınmasını ve satılmasını sağlamaya devam etmektedir. Bu şekilde, konteyner küreselleşmeye önemli ölçüde katkıda bulunmuştur.
1970 - 1980 civarında:
Kanban ve tam zamanında - tedarik konusunda özel bir vurgu ile lojistik kavramları.
Kanban ve tam zamanında (JIT) konseptler, Japonyanın Toyota Motor Şirketinde Taiichi Ohno tarafından geliştirildi ve tanıtıldı; lojistik, diğer operasyonel işlevlere etkin bir şekilde bağlanması amacıyla kuruldu. Satın almaya özel önem verildi.
1990’lar…
QR ve ECR teknolojileri - dağıtım üzerine özel bir vurgu ile lojistik kavramlar.
Hızlı yanıt ve etkin tüketici yanıtı (ECR) teknolojileri 1990larda geliştirildi ve birçok perakende ve toptan satış şirketi tarafından uygulandı. Bu teknolojilerin lojistik üzerinde büyük bir etkisi vardı. Bu teknolojinin bir sonucu olarak dağıtım merkezleri, depolamak yerine eşya taşımakla görevlendirilmektedir. Bu, şirketlerin piyasadaki gelişmelere tepki sürelerini hızlandırmasına ve verimli mal tedarik sistemleri kurmasına olanak tanır.
Günümüz…
Tedarik zinciri yönetimi - satıcının tedarikçisinden son müşteriye tüm lojistik zincirine bir bakış.
Tedarik zinciri yönetimi, 1980lerin sonlarından bu yana kullanımda ve büyük ölçüde büyüyen bir terimdir. Bugün, tedarik zinciri yönetimi, satıcının tedarikçisinden son kullanıcıya kadar uzanan önemli iş süreçlerinin bütünsel bir değerlendirmesi olarak görülmektedir. Buna göre tedarik zinciri yönetimi, birbiriyle çelişen birçok hedefin aynı anda izlenmesini gerektiren son derece etkileşimli, karmaşık bir sistemdir.
Günümüz…
Küreselleşmeyi ilerletme - küreselleşme çağında rekabetçi bir avantaj olarak verimli lojistik.
Küresel rekabet 1970lerde ortaya çıkmaya ve yayılmaya başlamış ve 1990larda hızlanmıştır. Küreselleşme bugün hala ilerliyor. Etkin lojistik, küresel pazarlarda genişleyen şirketler için önemli bir rekabet avantajı yaratmaktadır. Uluslararası tedarik zincirlerinde başarılı lojistik çabaları işe yarayabilir
Kaynaklar:
Christopher, M. (2011). Logistics & supply chain management. Pearson UK.
Drucker, P. F. (1962). The economy’s dark continent. Fortune, 65(103), 265-270.
Shapiro, Roy D abd Heskett James L. (1985). Logistic Strategy, Minnesota; West Publishing Company, s.6.
Sürmen, Y., & Aygün, D. (2006). Türkiye’de Lojistik Faaliyetler ve Muhasebe İşlemleri–I. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (30), 54-66.
Yamak, O. (1999). Üretim Yönetimi. Basım, İstanbul: Alfa.
https://www.britannica.com/topic/logistics-military#ref511448,2018
https://cscmp.org/CSCMP/Educate/SCM_Definitions_and_Glossary_of_Terms/CSCMP/Educate/SCM_Definitions_and_Glossary_of_Terms.aspx?hkey=60879588-f65f-4ab5-8c4b-6878815ef921, 2018.
* Logbook, D. H. L. (2008). Logistik in Indien., (https://www. dhl-discoverlogistics. com)
