Din ve Coğrafya Sempozyumu IV
İslam Bilimleri
08-09 Ekim 2026
Konular
1. Fıkıh ve Coğrafya
• Müslüman Coğrafyada Fıkıh Havzaları
• Çeşitli Coğrafyalarda Fıkıh Yazımı (Orta Asya, Osmanlı, Memlük, Mağrib, Endülüs örnekleri)
• Fıkhî Görüşlerin Teşekkülünde Coğrafî Ortamın Etkisi
• Fıkıh Mezheplerinin Belli Coğrafyalara Yayılmasının Analizi
• Nevazil Türü Meselelerde Coğrafyanın Fetvalara Etkisi
• Meşhur Fıkıh Metinleri ve Etkin Oldukları Coğrafyalar (Kuduri, Muhtasar; Sadrüşşeria, Muhtasar, Nevevi, Minhac; Halil, Muhtasar gibi metinler)
• Müslüman Coğrafyada Fıkıh ve Usul Eğitim Gelenekleri
2. Hadis ve Coğrafya
• Sahabe Coğrafyası
• Tabiîn Coğrafyası
• Rıhleler
• Hz. Peygamber’in Seyahatleri
• Bölgesel Rivayet Kitapları
• Bölgeleri Anlatan Rivayetler
• Mekânın Rivayet Anlayışına Etkileri
• Kutsal Mekanlar
• Hicret
• Hadislerde Coğrafî Konumlar
• Hadislerde Yerel Gelenekler
• Bölgeleri Öven ve Yeren Rivayetler
• Dijital Hadis Atlası
• Coğrafyanın Ekolleşme Sürecine Etkisi
• Buldan Literatürü
3. İslam Mezhepler Tarihi ve Coğrafya
• Mezheplerin Oluşumunda Coğrafyanın Rolü
• Mezheplerin Coğrafi Yayılımı ve Dağılım
• Mezhepler ve Şehir Merkezli veya Bölgesel Ekolleşmeler
• Mezheplerin Kutsal Mekanlarla İlişkisi
• Mezhep, Coğrafya ve Siyaset İlişkisi
• Mezhepler Arası İlişki ve Çatışmalarda Coğrafyanın Rolü
• Coğrafya Eserlerinde Mezhepler
• İslam Dünyasının Mezhep Haritası
4. Tefsir ve Coğrafya
• Kur’an’da Coğrafî Öğeler ve Bunların Tefsire Yansımaları
• Kur'an'da Mekân Algısı ve Kutsal Coğrafya
• Kur'an Kıssalarında Coğrafi Değişkenler
• Kur'an'da Tabiat ve Yeryüzü Şekillerinin Tasviri
• Müfessirler ve Tefsir Ekolleri Üzerinde Coğrafyanın Etkisi
• Müfessirlerin Seyahatleri ve Eserlerine Yansıyan Coğrafya Bilgisi
• Bölgesel Tefsir Ekolleri ve Coğrafi Farklılıklar
• Coğrafi Belirleyicilerin Ahkâm Ayetlerinin Tefsirine Etkisi
• Coğrafya Literatürünün Tefsir Kaynakları Arasındaki Yeri
• Kur'an'ın Anlaşılmasında Coğrafi Bağlamın Rolü
• Mushaf Coğrafyası ve Yayılımın Tefsire Etkisi
• Tabakâtü’l-Müfessirîn ve Coğrafya
• Ulûmu’l-Kur’an Literatürü ve Coğrafya
• Batılı Kur'an ve Tefsir Araştırmalarında Coğrafyanın Etkisi
• Batı Literatüründe Kur'an'ın Din–Coğrafya İlişkisi Bağlamında Yorumlanması
5. Kıraat ve Coğrafya
• Coğrafya ve Ahruf Meselesi: Lehçelerin Mekânsal Dağılımı ile Yedi Harf Rivayetinin İlişkisi
• Kıraat İsnadlarının Coğrafî İzleri: Rical Zincirlerinin Şehirler Arası Bağı
• İbnü’l Cezeri’nin Bulunduğu Coğrafyanın Kıraatlerine Etkisi ve İbnü’l Cezeri İzleri
• Mushafların Coğrafî Serüveni: Resmü’l-Mushaf Farklılıkları ve Bölgesel Yazım Gelenekleri
• Kıraat İlminin Teşekkülünde Kültür Havzalarının Rolü
• İcazet zincirlerinde Coğrafya Etkisi, Rumeli, Şam, Kahire Örneği
• Tecvid İlminin Teşekkülünde Coğrafyanın Karakteristik Etkileri
6. Kelam ve Coğrafya
• İlahi Mekân ve Yön Meselesi: Allah’ın Mekândan Münezzeh Oluşu Tartışmaları
• Kelam Ekollerinin Coğrafi Dağılımı ve Düşünce Farklılıkları (Basra-Mu‘Tezile, Nişabur-Eş‘Arîlik, Semerkant-Mâturîdîlik)
• Kozmoloji, Evren Ve Mekân Algısı: Kelamî Evren Tasavvurları
• Kutsal Mekânların Kelamî Açıdan Değerlendirilmesi: Tevhid, Şirk ve Mekânsal Kutsallık İlişkisi
• Mekânın Yaratılmışlığı Meselesi: Hudûs Teorisi Bağlamında Mekânın Statüsü
• Tanrı–Evren İlişkisi: “Mekân” Üzerinden Tanrı’nın Varlık Tarzının Tartışılması
• Varlığın Temellendirilmesinde Coğrafi Olgular
• Coğrafi Keşiflerin ve Haritalamanın Kelamî Düşünceye Etkisi
• Coğrafi Determinizm ve İnsanın İrade Özgürlüğü (Cebir Ve İhtiyar)
• Ekolojik Denge ve İstihlaf (Yeryüzünün Halifeliği) Doktrini
• Afetler (Theodicy) ve İlahi Adalet (Adaletullah) Problemi
7. Tasavvuf ve Coğrafya
• Tasavvufun Oluşumunda Coğrafyanın Rolü
• Tasavvufun Coğrafi Yayılımı ve Dağılımı
• Tarikatların Coğrafi Yayılımı ve Dağılımı
• Tekkelerin Coğrafyaları ile İşlevleri Arasındaki İlişki
• Tarikat Adaplarının Oluşumunda Coğrafya ve İklimin Etkisi
• Coğrafya Kitaplarında Tasavvuf Algısı
• Tasavvuf Kitaplarında Coğrafya Algısı
• Sufi Hatıralarında Coğrafyalar
• Coğrafyanın Tasavvuf Kitaplarının Yazımına Etkisi
• Tasavvuf Biyografi Kitaplarının Coğrafyası
• Tasavvuf Biyografi Kitaplarındaki Sufilerin Coğrafi Dağılımı
• Tasavvuf Sahasındaki Akademik Çalışmaların Coğrafi Görünümü
8. Arap Dili ve Belağatı ve Coğrafya
• İslam Coğrafyasında Arapça Dışı Dillerin Etkileşim Alanları: Sınır Bölgelerinde Çift Dillilik ve Dilsel Ödünçleme Pratikleri
• Müslüman Coğrafyacılar ve Gezginlerin Eserlerinde Lehçe Kayıtları: Erken Dönem Dil Haritalamasına Dair İpuçları
• Dilbilimsel Antropoloji Açısından Dini Mekân İsimleri: Arap Yarımadası’nda Toponimi ve Kutsal Anlatı
• Kutsal Metinlerin Anlaşılmasında Coğrafi Lehçelerin Rolü: Tefsir Geleneğine Yansımalar
• Modern Arap Dili Pedagojisinde Dini Metinlerin Yeri: Coğrafi Bağlamda Öğretim Yöntemleri
• Sürgün ve Göç Edebiyatında Kimlik İnşası: Endülüs ve Mağrip Edebiyatında Mekânsal Aidiyetin Dilsel İfadesi
• Rıhle Metinlerinde Coğrafi Mekânın Retorik Kategorizasyonu
• Klasik Arap Edebiyatında Dil ve Mekân İlişkisi: Şiir ve Nesirde Coğrafi Unsurlar
• Modern Arap Edebiyatında Filistin Coğrafyası: Direniş Şiiri ve Romanında Dilsel ve Belâgatî Yaklaşımlar
• İslamî İlimlerin Kurumsallaşması ve Arapça Dilbilgisinin (Nahiv) Coğrafi Ekolleri: Basra ve Kûfe Mezheplerinin Mekânsal Farklılıkları ve Bunun Usul Anlayışlarına Etkisi
• Arap Dili Edebiyatında Coğrafya-Kıraat İlişkisi
• Arapça Dilinde Coğrafi İşaretleme (Mekân ve Yönelme) Edatlarının Gelişimi
• Arapça Dilinde İklim ve Hava Olaylarının Metaforları
• Kur'an-ı Kerim'de Belagat ve Coğrafi Metaforlar: Arap Dili Retoriğinin Dini Anlatımdaki Kullanımı
